In de wereld van zelfverdediging — en zeker binnen systemen zoals Krav Maga — wordt vaak gesproken over technieken, principes, strategieën en tactieken. Maar wat betekenen die termen nu echt? En hoe verhouden ze zich tot elkaar?
Wie zich verdiept in realistische zelfverdediging, komt vroeg of laat uit bij Rory Miller, voormalig gevangenisbewaarder en een toonaangevend denker over geweldsdynamiek. In zijn boeken zoals Meditations on Violence en Facing Violence maakt hij een scherpe analyse van wat écht telt in een gevecht. Volgens hem moeten we het onderscheid tussen deze begrippen goed begrijpen om effectief te kunnen trainen — en overleven.
🔧 Technieken – Wat je doet
Een techniek is een specifieke fysieke handeling die je uitvoert in een bepaalde context. Denk aan een 360°-blok tegen een aanval, een knie naar het kruis, of een bevrijding uit een wurggreep. Technieken zijn vaak het eerste wat mensen leren in een zelfverdedigingsles. Ze zijn concreet, trainbaar en herhaalbaar.
Maar hier schuilt een valkuil: technieken zijn situatiegebonden. Wat perfect werkt in een gecontroleerde training, kan falen in een chaotische, gewelddadige realiteit. Daarom mogen ze niet je enige focus zijn.
Voorbeelden in Krav Maga:
- Afweren van een stoot met een 360°-blok.
- Bevrijding uit een kraaggreep met tegenaanval.
- Verdediging tegen een messteek van boven naar beneden.
🧭 Principes – Waarom het werkt
Een principe is een onderliggende wetmatigheid. Het is het ‘waarom’ achter de techniek. Waar technieken kunnen falen in een nieuwe situatie, blijven principes altijd geldig. Ze zijn als natuurwetten: ze veranderen niet, ongeacht de context.
Door principes te begrijpen, kun je creatiever reageren wanneer een situatie afwijkt van je training. Je begrijpt waarom iets werkt — en daardoor kun je zelf oplossingen bedenken.
🔁 De vier gevechtsprincipes volgens Rory Miller:
Move – Pain – Damage – Shock
Rory Miller definieert vier universele reacties die in vrijwel elk echt gevecht nodig zijn om een tegenstander te controleren of te neutraliseren. Deze vier vormen geen opeenvolgende stappen, maar overlappen en versterken elkaar.
🔹 Move (Beweging) – Weg uit het gevaar
Doel: uit de aanvalslijn gaan, je positie verbeteren, of controle nemen over afstand en timing.
Waarom belangrijk: een bewegend doel is moeilijker te raken. Stilstand betekent kwetsbaarheid. Beweging creëert tijd en opties.
In Krav Maga: explosief zijwaarts stappen bij een steekaanval, cirkelen rond een agressor, of afstand nemen om ruimte te creëren voor een trap.
🎯 “Als je niet beweegt, word je geraakt. Als je goed beweegt, ben jij de eerste die raakt.”
🔹 Pain (Pijn) – Controle door reactie
Doel: de tegenstander laten reageren in plaats van aanvallen. Pijn kan ruimte of tijd creëren.
Waarom belangrijk: pijn is vaak een interruptie — het verstoort het actieplan van de agressor. Het is echter niet altijd betrouwbaar (denk aan drugs, adrenaline, of psychose).
In Krav Maga: druk op zenuwpunten, trap op de voet, stomp tegen de neus of oor, elleboog op ribben — allemaal technieken die kortdurend overwicht kunnen geven.
❗ Pijn is géén stopmechanisme, maar een hulpmiddel. Zie het als een tijdelijke afleiding.
🔹 Damage (Schade) – Structurele afbraak
Doel: het fysiek ondermijnen van de capaciteiten van de agressor. Spieren, gewrichten, botten of organen beschadigen.
Waarom belangrijk: echte schade verandert de verhoudingen. Iemand met een gebroken knie kan je niet achtervolgen. Iemand die niet meer kan zien, kan niet meer mikken.
In Krav Maga: stomp naar de keel, trap op het kniegewricht, breuk van de arm bij mesontwapening, gerichte aanval op de lever of het middenrif.
💥 Schade verandert de regels van het spel. Het beperkt of elimineert het vermogen van de aanvaller om jou nog iets aan te doen.
🔴 Shock – Het einde van de weerstand
Doel: de aanvaller mentaal en/of fysiek uitschakelen — zodat hij geen bedreiging meer vormt.
Waarom belangrijk: Shock is het moment waarop de strijd stopt. Dit is het ultieme doel in zelfverdediging: de dreiging beëindigen. Shock betekent: het breekpunt bereiken waarop de agressor niet meer wil of kan vechten.
Shock kan:
- Fysiek zijn: bewustzijnsverlies, knock-out, ademtekort, incapaciterende pijn of spierfalen.
- Mentaal zijn: volledige verwarring, paniek, overweldiging, mentale onderwerping of vluchten.
In Krav Maga: een plotselinge aanval met maximaal geweld (meerdere trappen en slagen), gecombineerd met brullen of dreigen (verrassingsfactor), kan de tegenstander in een mentale staat van shock brengen. Fysiek kan dit een knock-out zijn door een rake slag.
🛑 Shock is het moment waarop de tegenstander ineenstort, stopt met aanvallen of letterlijk niet meer kan bewegen. Het is het moment dat jij controle hebt over de situatie — of veilig kunt vluchten.
🌀 Extra inzicht: Shock als toestand, niet als actie
Een belangrijk inzicht van Rory Miller is dat shock geen techniek is, maar een resultaat. Je kunt het niet direct aanbrengen zoals een trap of stoot. Je werkt ernaartoe via beweging, pijn en schade. En je herkent het wanneer het gebeurt.
“Shock is niet iets wat je dóét, het is wat je veroorzaakt.”
Voor trainers en studenten betekent dit: train op effect, niet op vorm. Vraag jezelf af: leidt mijn handelen tot het punt waarop de aanvaller opgeeft, bevriest of instort?
🎯 Tactieken – Wat je nu doet
Een tactiek is een keuze in het moment. Het is een kortetermijnbeslissing gebaseerd op wat er nu gebeurt. Terwijl strategie het grotere plaatje bepaalt, gaat tactiek over het directe spel.
Tactiek verandert voortdurend en hangt af van omgeving, tegenstander, aantal aanvallers, wapens, en je eigen fysieke of mentale toestand. Het vraagt om aanpassing en inzicht.
Voorbeelden van tactieken:
- Je gebruikt een voorwerp in je omgeving als schild of afleiding.
- Je kiest ervoor om onder de armen van de aanvaller door te duiken i.p.v. te vechten.
- Je lokt de aanvaller naar een smallere doorgang waar hij minder bewegingsvrijheid heeft.
🧠 Strategieën – Wat je wilt bereiken
Een strategie is je langetermijndoel. Het is je algemene plan, je uitgangspunt vóórdat het geweld begint. Strategie beïnvloedt al je keuzes: train je om te vluchten? Om direct aan te vallen? Om schade te vermijden?
Strategie wordt vaak verwaarloosd in zelfverdedigingstraining, zeker in sportscholen waar de nadruk ligt op herhalen van technieken. Maar in realistische zelfverdediging bepaalt je strategie of je leeft of sterft.
Voorbeelden van strategieën:
- Vermijden van conflict – je traint je situational awareness en vermijdt risicovolle plekken.
- Snel uitschakelen – je gebruikt verrassing en maximale agressie om de dreiging direct te neutraliseren.
- Vluchtstrategie – je richt je training op ontsnappen, niet op overwinnen.
🔄 Hoe ze samenhangen
Laten we dit in één zin samenvatten:
Strategie bepaalt wat je wilt bereiken, tactiek bepaalt hoe je dat op korte termijn probeert, principes zijn de wetten waar je je aan houdt, en technieken zijn de tools die je gebruikt.
Een goede vechter – of trainer – begrijpt dat technieken slechts één laag zijn in een veel dieper systeem. Echte effectiviteit ontstaat pas als je leert denken in principes, keuzes maakt op basis van strategie, en in het moment tactisch kunt handelen.
🧠 Reflectie: Waarom dit ertoe doet
Wie alleen technieken traint, leert reageren.
Wie principes begrijpt, leert beslissen.
Wie Move – Pain – Damage – Shock traint, leert domineren — en overleven.
Shock is niet alleen een fysieke knock-out. Het is het moment waarop jij overwicht hebt en het gevecht afgelopen is. Als trainer of vechter wil je jouw technieken altijd toetsen aan dit model. Vraag jezelf:
- Beweeg ik?
- Breng ik pijn toe?
- Richt ik echte schade aan?
- Leidt mijn handelen tot shock?
🔄 Samengebracht in training
Een effectieve zelfverdedigingstechniek probeert meerdere van deze elementen tegelijk te activeren. Een voorbeeld uit Krav Maga:
Scenario: Je wordt verrast door een stoot.
- Je Movet explosief opzij.
- Je gebruikt een palmstrike op de neus (Pain)
- Volgt met een trap naar de knie (Damage)
- Eindigt met een elleboog naar het hoofd en een harde kreet (Shock)
In slechts 2 seconden heb je:
- De aanval gemist (Move)
- Tijd gekocht (Pain)
- Zijn mobiliteit beperkt (Damage)
- Zijn mentale en fysieke weerstand gebroken (Shock)
Dat is waar realistische zelfverdediging over gaat: geen mooie choreografie, maar een doeltreffende combinatie van verstoring, schade en dominantie.
🎓 Tot slot: Van training naar realiteit
Rory Miller benadrukt dat veel mensen te veel op technieken vertrouwen. Maar de realiteit is chaotisch, snel en vaak onvoorspelbaar. Wie alleen technieken oefent, is aan het reageren. Wie principes begrijpt, strategie plant, en tactisch denkt, is aan het beheersen.
Als je Krav Maga of een andere vorm van zelfverdediging traint, stel jezelf dan regelmatig de vraag:
- Welke strategie train ik eigenlijk?
- Welke principes liggen aan mijn technieken ten grondslag?
- Welke tactieken kan ik gebruiken in deze situatie?
Dat maakt het verschil tussen blind reageren… of bewust handelen.
vzw KRAV MAGA TRAINING CENTRUM 